Blog

HİSTEREKTOMİ RAHİM ALINMASI
Birleşik Devletler’de, 50 yaşın üstündeki tüm kadınların yüzde 25’i histerektomi geçirmiştir. Histerektomi, rahimin cerrahi olarak çıkartılması demektir ve öteki üreme organları da çıkartılabilir.
Çoğu kez ve özellikle ABD’de, histerektomi iyi nedenler olmaksızın, örneğin küçük fibroidleri çıkartmak için yapılmakta ve kimi Amerikalı doktorlar, bir kez çocuk doğurma bittikten sonra rutin histerektomi yapmayı bile savunmaktadır. Bunu da, herhangi bir kanser tehlikesinin önüne geçtikleri yargısıyla yapmaktadırlar. Ama Birleşik Devletler’deki birçok doktor ve dünyadaki çoğu doktor, bu tutumu şarlatanlık olarak değerlendirmektedir. Kimi Amerikalı doktorlar, histerektominin, geniş ailesi olan yoksul kadınlar için, birleşmiş bir çocuk düşürme ve kısırlaştırma yöntemi olarak kullanılmasını önermişlerdir. Ama bu da tıp dünyasında, genelde onaylanmamaktadır, çünkü döllenmeden sonraki üç ay içinde histerektomi yapılması anne için tehlikeli olmaktadır. Ayrıca yoksul hastalar çoğu kez, hormon bütünleme tedavisi için gerekli olan parayı verememektedirler. Oysa, eğer yumurtalıklar çıkartılmışsa, bunun sonucu olarak ortaya çıkacak şiddetli menopoz belirtilerini ortadan kaldırmak için, bu tedavi zorunludur.
Yaşamı tehdit edici olmayan birtakım durumlarda histerektomi için yeterli neden olarak kabul edilirler ve konu hastaya, eğer gençse eşine de, tüm yönleriyle, önceden anlatılmalıdır. Ciddi bir sorun söz konusu olduğunda öbür tedaviler verimsiz kalmışsa, ya da kadın hastalıkları uzmanınız, deneyimine dayanarak, sorunun ilerde daha ciddi boyutlar alabileceğini söylüyorsa, gene histerektomi düşünülebilir. Eğer olanak varsa, acil histerektpmi ertelenmelidir; seçici cerrahiye oranla daha yüksek bir cerrahi risk taşır.

Seçici histerektominin haklı kabul edilebileceği durumlardan birkaçı:

— Yaygın ve ağrılı endometriyozis
— Büyük ya da çok sayıda fibroid tümör (endometrium kasının, selim büyümeleri)
— Pelvis kas yapısının, doğumda, barsak ya da mesane işlevini etkileyecek denli kötü zedelenmesi.
— Yineleyen ve şiddetli pelvis enfeksiyonu
— Anemiye yol açacak denli ağır, ve hormon tedavisiyle denetlenemeyen bir vajina yoluyla kanama.
Histerektominin etkileri
Histerektomi için size gösterilen neden ne olursa olsun, bunun gerekli olduğunu, istediğinizi ve eşinizin de karşı çıkmadığını içinize sindirebilmek için, uzmanınızla ayrıntılı biçimde konuşun. Histerektomi, bir kez atıldıktan sonra, geri dönüşü olmayan bir adım¬dır. Artık gebe kalamazsınız. Eğer yumurtalıklar da çıkartılmışsa, ameliyat sonrası menopoza gireceksiniz. Menopoz belirtilerini yaşayacaksınız ve uzunca bir süre, hormon yerine koyma tedavisi göreceksiniz. Çoğu kadında, histerektomiden sonra şişmanlayacakları kaygısı vardır, oysa bu bir masaldır. Ancak aşırı yerseniz kilo alırsınız; proteinden, taze sebze ve meyveden zengin bir beslenme, iyileşmenize yardım edecek ve gevşemiş kasları forma sokmak için egzersiz yapmanıza yetecek enerjiyi sağlayacaktır. Öteki kadınlarsa, cinsel dürtüleri açısından kaygılıdırlar. Araştırmalar, histerektomi geçiren kadınların yansında cinsel dürtülerde azalma olurken, öteki yarısında artma olduğunu göstermiştir.

Histerektomiden sonra iyileşmek
Histerektomi, büyük bir batın ameliyatı demektir ve tüm öteki büyük ameliyatlar gibi bu ameliyattan sonraki iyileşme dönemi de oldukça uzun sürebilir. Hemen hemen kesinlikle 5-6 gün hastanede kalacaksınız ve sonra da, aşağı yukarı altı hafta süreyle evde dinlenmeniz istenecektir. İyileşme hızını aşağıdaki zaman çizelgesi göstermektedir:
— 1. hafta: Bir iki gün içinde yataktan çıkmaya yüreklendirileceksiniz. Yaranız yüzünden ağrı ve rahatsızlık duyabilirsiniz. İdrar yapmakta zorluk çekebilirsiniz, (hemşirelere söyleyin). Katı besinlere geçinceye dek, 24-36 saat süreyle damardan serum verilmesi gerekebilir. .
— 2. hafta: Ameliyattan sonraki 7. ile 10. gün arasında bir gün eve çıkarsınız. Yatağa bağlı kalmayın, ama fazla hareket de etmeyin. Daha üç hafta, ılımlı etkinlikler bile (yürüyüş gibi) yasaktır. Merdiven çit akabilir, bahçede oturabilirsiniz. Ağır şeyler taşımayın ve ağır bir şey kaldırmaya kalkmayın.
— 3. hafta: Kademeli olarak etkinliği arttırın ve zaman zaman hareket edip çoğu zaman dinlenmek yerine, arada bir dinlenmeyi deneyin. Erken yatın.
— 4. hafta: Birtakım çok hafif etkinliklere başla ym. Bahçede dolaşın, arabayla gezin. Yavaş hareket¬lerle yatağı yapmayı deneyin: Biraz gerilip gerileme¬yeceğinizi görmek için (ağrı duyarsanız hemen vazgeçin)

— 5. hafta: Ilımlı etkinliklere başlayın – dükkanlara gitmek, hafif eşyaların alışverişini yapmak, hafif ev işlerini yapmak, köpeği gezdirmek gibi. Kuaföre gidin. Yumuşak hareketlilik alıştırmaları yapın. Yorgunluk duyunca bırakın. Yere eğilmeyin ve ağır kaldırmayın.
— 6. hafta: Normale dönmeye başlayın. Alışılmış ev işlerini yapmaya başlayın. Her gün, hareketlilik alıştırmalarına ek olarak, birtakım güçlendirme egzersizleri yapın. Gün sonunda ya da ortasında yorgunluk duyabilirsiniz; 15-20 dakika, ayaklarınızı yüksekçe bir yere uzatarak dinlenin. Yavaş yavaş eğilmeye başlayın ,ama yere kadar değil. Ağır kaldırmayın.
— 7. hafta: Normal etkinliklere tümüyle dönmüş olmanız gerekir. Alıştırmaları sürdürün. Cinsel ilişki güvenli ve olanaklıdır. Günde bir kez ayaklarınızı yükseğe uzatıp dinlenin.
— 8. hafta: Eğer büro işiyse, işinize geri dönebilirsiniz. Yaşamınızın geri kalan bölümü tümüyle normal olmalıdır. Yere kadar eğilmeyin. Ağır kaldırmayın.
— 9. hafta, 10. hafta: Tümüyle yere kadar eğilebilir ve ağır kaldırabilirsiniz.
Histerektomiden önce, bir başka hekimin görüşünü almalı mıyım?
Kesinlikle evet. Histerektomi, bir başka hekimin en sık karşı çıkabildiği ameliyatlardan biridir. Kadrolara en sık uygulanan ameliyatlardan biri olarak, çoğu kez cerrahinin kötüye kullanılması gibi görünür.

ENDOMETRİYOZİS

Bu hastalığa, bana göre çok yanlış bir biçimde meslek kadınının hastalığı denmektedir; meslek sahi­bi olmanın bir sonucu değil ve yalnızca meslek sahi­bi kadınların yakalandıkları bir hastalık değildir. Bu yanlış adlandırma, iki istatistik arasında yanlış bir bağıntı kurmanın sonucu olarak ortaya çıkıyor gibi gelmektedir. Endometriyozis genellikle yirmili yaşla­rın sonlarında başlar, kadınların en çok iş sahibi ol­duğu dönem yirmili yaşlarm sonlarıdır.

Endometriyozisin tohumları, kız daha ana karnın­da gelişmekteyken atılır. Küçük endometrium hücre­si yuvacıkları, pelvise, yumurtalıklara, tüplere ve hat­ta mesaneye sızar. Küçük kistler oluştururlar. Her adette endometriyumun geri kalan bölümüyle birlikte bunlar da kanar, ama kistler şişip gerilene kadar hiç­bir belirti yoktur. Bu da on, on beş yıl sürebilir.

Endometriyum parçacıkları rahim kasının derinle­rine, rahmin yüzeyine, yumurtalıkların üstüne, geniş bağlara, ve pelviste herhangi bir başka yere yerleşe­bilir. Kimi zaman vajinada ve servikste, seyrek olarak vulvada ve perinede ve daha seyrek olarak da kol, ba­cak ve akciğerde bulunabilirler.

Süreğen alt batın ağrısı, dismenore (ağrılı adet görme), disparönia (ağrılı cinsel ilişki) ve eğer fallop boruları da olaya katümışsa, gebe kalma güçlüğü, be­lirtileri oluşturur.

Kesin tanı ancak, kanla dolmuş kistlerin, laparos-kopide ya da fiberoptik muayenede görülmesiyle ko­nulabilir. Kistler, toplu iğne başı büyüklüğünden ce­viz büyüklüğüne kadar olabilir. 1, 2 ya da 100 kist bu­lunabilir. Lacivert-mor görünümdedirler ve pelvis or­ganlarının üstüne dağılmış olabilirler.

Kimi kadmlarda progestojen kürleri başarılı ol­makla birlikte, tedavi her zaman doyurucu olmamak­tadır. Kimi kadınlar, doğum denetim haplarından ya­rar gördüklerini söylemektedir, ama bunlar ancak yüksek dozlarda etkili olurlar ve bu yüksek dozlar da artık doktorlarca savunulmamaktadır.

Eğer az sayıda kist varsa, kadın hastalıkları uz­manınız bunların cerrahi olarak kazınmasını önere­bilir, ama çok sayıda olmaları durumunda, bu ke­sinlikle olanaksız hale gelecektir. Eğer olay genişle-mişse ve belirtiler şiddetliyse cerrahınız kalıcı bir şi­fa sağlama yolu olarak, histerektomi önerebilir.

Deneyebileceğim, cerrahi olmayan bir tedavi biçimi var mıdır?

Eğer olayınızda henüz idrar tutamama yoksa, pel­vis egzersizleri yaparak, zorlu etkinliği keserek, şiş­mansanız kilo vererek ve sigarayı bırakarak (özellik­le eğer öksürüyorsanız) durumun daha kötüye gitme­sini engelleyebilirsiniz.

Eğer henüz ailenizi bütünlemediyseniz, cerrahi girişimleri ertelemeniz gerekecektir, çünkü vajina yo­luyla yapılacak bir doğum, sarkmanm plastik cerra­hiyle onarımını anında bozacak ve yapılmış ameliya­tın hiçbir değeri kalmayacaktır