Blog

Ruh sağlığının nitelikleri:

Ruh sağlığı, kuşkusuz yaşama bakış açısıyla pa­raleldir. Bunlardan kimileri şunlardır:

— Duruma göre uygun cevap verebilmeyi sağla­yan duygusal denge ne çok dramatik ne de çok kaba davranmamak için.

—- özellikle, kişinin kendisi için saptayacağı stan­dartlar konusunda gerçekçi olmak. Güçlü ve zayıf yönlerin bilinmesi, herkesin böyle özellikleri olduğunu kabul etmek,

—     Bağımsızlık. Herkesin mahremiyet ve huzura gereksinimi olduğunu anlamak.

—     Kendi kendine acımamak. Bir sorunla karşıla­şınca, kişi kendini değil sorunu gözden geçirmeli.

—     Bütün sorunların çözülebilir olduğuna inan­mak ve hiçbir şeyin umutsuz olmadığını düşünmek.

—     Birçok kişiyle yüzeysel ilişkiler kurmak yerine birkaç kişiyle iyi arkadaş olmak.

—     Başkalarını denetlemekten güç almak yerine, kendi kendine güven duymak.

—     Kendi yaşamının sorumluluğunu taşımaya ha­zır olmak. Başka kişiler ya da olaylarda suç bulma­mak.

Ruh sağlığını kazanmak:

Beden sağlığı gibi ruh sağlığı da kendiliğinden ka­zanılmaz, işte size işe yarayacağını umduğum birkaç ipucu:

—     En önemlisi, sağlıklı yemek yeyip, düzenli ha­reket edin. ‘Sağlam kafa sağlam vücutta bulunur’ sö­zü gerçekten doğrudur.

—     Karşınızdaki kişiyle, sizin mahremiyetinize saygısı olmayan ilişkilere girmeyin. Her gün, yalnız­ca istediğinizi yapacak, hoşnut edeceğiniz tek insanın siz olacağınız bir zaman gereklidir.

—     Kendinizi olduğunuz gibi kabul etmeye çalı­şın. Kendinizi sürekli daha iyi bir insan yapmaya ça­lışırsanız çok mutsuz olursunuz. Kendinizi kabul et­meden önce, kim olduğunuzu anlamanız gerekir. Bu da oldukça zordur ve çok zaman alabilir. Kendi içini görebilmenin en iyi yollarından biri hayali bir kişiye kendiniz hakkında ve değişik duygularınız hakkında bir mektup yazmaktır. Başka zaman dile getirmenin zor olduğu birçok özelliğinizi böyle bir durumda anlattığınızı göreceksiniz.

—   Kendinizi koşullayın ve bir başarı elde ettiği­nizi düşünüyorsanız kendinize bir armağan verin. Bu size güç verecektir.

—   Hoşlandığınız, birlikte olunca rahatladığınız, sizinle aynı ilgileri paylaşan kişilerle birlikte olun. Zorunluluklara bakmadan bu tür kişilerle daha fazla, hoşlanmadıklarınızla daha az bir arada olursanız da­ha mutlu olursunuz.

—   Her zaman, mümkün olduğu kadar geniş olun yaşamınızdaki ciddi ve güçlük dolu anları böylece daha kolay atlatacak ve daha mutlu olacaksınız. Ço­cukluk gibi görüneceğini düşünüp hiçbir şeyi kendi­nize yasaklamayın.

—   Kimi zaman ortaya çıkan ‘tehlikeli duygularımızı dikkatle inceleyin. Kendinizi saldırgan ve kızgın mı hissediyorsunuz?

Hiçbir zaman böyle hissetmiyor­sanız o zaman başınız dertte. Size böyle hissetmenin yanlış olduğu söylenmiş olsa bile bunlar son derece doğal duygulardır. Bastırmaya çalışmak çok tehlikeli olur öte yanda suçluluk duygusunun size hiçbir ya­rarı olmaz. Kendinize duyduğunuz saygıyı zedeleye­bilir, sizi kimi şeyleri yapmaktan alıkoyabilir. Suçlu­luk hissediyorsanız bunun bir yanılgı olduğunu dü­şünüp bu duyguyu göz ardı etmeyin.
Hemen her za­man gerçek bir temeli vardır. Tabu abartıyor da ola­bilirsiniz. Nedenini araştırın ve bunu çözmeye çalı­şın.

— Olumlu düşünmeye başlayın. Asla kendinize acımamaya karar verin. Gerçekte yapmanız gereken şey çevre tarafından etkilenmek değil, çevreyi denet­leyip onu etkilemektir. Olumsuz düşünürseniz bunu hiçbir zaman yapamazsınız. Ancak, kendinize ger­çekten uzak hedefler saptamayın. Başarı hissi en gü­zel armağandır. O halde başarma şansınız yüksek olan alanlarda hedef saptayın. Bir sorundan kaçmayın, onu görmemezlikten gelmeyin. Yaşama karşı koymanın en iyi yollarından biri bunalımlı dönemleri atlatmaktır.

Bu, çok öğretici bir deneyimdir ve ilerde her zaman ‘Bunu bir kez başardım, yine başarabilirim’ diyebilir­siniz.

—  Gereksinimlerinizi dikkatle saptayın. Grup te­rapisine gerek duyduğunuzu düşünebilirsiniz, ancak üstleneceğiniz rolün ne olduğunu anlamadan ve bu rolü oynamak istediğinizden emin olmadan böyle bir şeye girişmeyin.

—   Etkin olun; ister sizin için, ister çocuklarınız, çevreniz, okul aile birliği, bir kadm örgütü için olsun bir şeyler yapın. Ruh sağlığını korumanın en iyi yol­larından biri budur. Etkin olmak yalnızca zihninizi uğ­raştırmakla kalmaz; sorunlara karşı tutumunuzu değiştirebilir.

—   Çevrenizdekilere isteklerinizi söyleyin, yoksa onları elde etmeniz çok güç olur. İsteklerinizin ne ol­duğuna karar verdikten sonra size yakın olanların ve sizinle çalışanların bunlardan haberli olduğundan emin olun. Böyle yaparsanız,, sizinle çalışmaya başla­yacaklarını göreceksiniz.

Ruh sağlığının bozulması:

Elbette, herkes ruh sağlığını aynı derecede koruyamaz. îşte size ruh sağlığınızın bozulmakta olduğu­nu gösterecek birkaç işaret. Hepimiz, ara sıra bunla­rı kendimizde farkederiz. Sık sık ya da düzenli olma­ya başlarsa ciddi olarak üzerine eğilmek gerekir.

—   Durumun gerektirdiğinden daha aşırı olan ve denetlenemeyen, uygunsuz ya da çok sıkı denetlenen duygular.

—   Bütün dünyanın düşman olduğunu, kimseye güvenilemeyeceğini hissetmek.

—   Kendine ve başkalarına bakmakta güçlük çek­mek..

—   Sürekli mükemmel olmaya çalışmak, zayıflık­ları kabul edememek. ;

—   önemli şeylere boş vermek, iş yapmaya karşı isteksizlik, ilgisizlik.

—   İnsanlarla iletişim daha önce kolay geürken gittikçe zorlaşması.

—  Çevreye karşı zarar verici, yıkıcı hareketler.

Kendinizde bunlardan herhangi birini görürseniz, tepkilerinizin normal kabul edilip edilemeyeceğini an­lamak için yaşamınızdaki baskıları gözden geçirin.
Normal görünmüyorsa yardıma gereksiniminiz vardır. Her şeyin düzeleceğini düşünmeyin, büyük bir olasılıkla düzelmeyecektir. O halde durum ciddileşmeden önce yukarda ögütlediklerimden birkaçını yapın.
Kısa bir süre içinde daha iyileşmezseniz yardım ve destek arayın.

RUHSAL SAĞLIK

Beden sağlığımızı iyileştirmek için fazla miktar­da zaman, enerji, hatta para harcarız. Ne yazık ki, aynı şey ruhsal sağlığımız için de söz konusu olması gerektiği halde böyle değildir. Kadınlar için ruhsal sağlık, bedensel sağlık kadar, hatta daha önemli ol­malıdır. Neden? Çünkü, medeni durumları ne olursa olsun, kadınların ruh sağlığı erkeklerden daha fazla bozulmaktadır: psikiyatri kliniklerinde sayıları erkek­lerden daha fazladır; hastanede tedavi görmeyi kabul eden” kadınların sayısı da erkeklerden çok­tur. Kadınlar erkeklerden daha sık psikotrop ilaç alırlar, ruhsal sorunları da daha çoktur. Yalnızca her ayki de­ğil, gebelik ve doğumdan sonra meydana gelen hormonal değişiklikler psikolojik sıkıntılara neden olur. Ayrıca daha uzun yaşadığımız için, yas tutma, yalnızlık ve yaşlılığın bunalımı gibi durumlardan da­ha çok etkileniriz. Seçtiğimiz yaşam biçimi nasıl olursa olsun, aile ile iş arasındaki dengeyi kurma gibi mutsuzluk yaratan çe­lişkiler olabilir; evliliğin kendisi bile ruhsal bir yara olarak et­kileyebilir.

Bu darbelerin arka arkaya bindirmesi temelde sağlam bir ruh sağlığına sahip olmamız gerektiğini göstermektedir  darbelere göğüs gerip çökmekten kurtulalım diye, acil durumlarda gerekeni yapabile­lim, uzun süren sıkıntılı durumlarda kendimizi kay­betmeyelim, en yakınlarımızı kaybetmeye dayanabile­lim diye.

Ne var ki, psikolojik dengeyi sağlamak bedensel sağlıktan değişik olarak, başka türlü bir kendini ta­nımayı gerektirir. Aynı zamanda son derece gerçek­çi olmak gerekir. Karşımızdaki zorlukların dünyada tek olmadığını bilmemiz gerekir. Hepimiz zaman za­man böyle dönemlerden geçeriz; ne kadar tatsız olur­sa olsun, hepimiz atlatırız. Kazalar normal olaylardır, hatta yaşamın bir parçasıdır. Aşırı tepki gösterme­meli, yaşamımızı dönüşü olmayan bir biçimde mah­vettiğini ya da başımızdan böyle bir olay geçtiği için beceriksiz olduğumuzu düşünmemeliyiz.

İşler ters gittiği zaman, suçun bizde olduğunu dü­şünmemiz doğal bir tepkidir. Ancak çevremizde denetleyemeyeceğimiz güçlükler olabileceğini de akıl­dan çıkarmamak gerekir. Kötü ev koşulları, fazla ka­labalık evler, yoksulluk, toplumsal değerlerin kaybe­dilmesi, toplumda şiddet  bunların hepsi bizim pek etkileyemeyeceğimiz etkenlerdir, özellikle yoksulluk çok güçlü bir etkendir ve bedensel hastalıklar gibi ruhsal hastalıklar da yoksul kesimde çok daha sık gö­rülmektedir.

Duygusal açıdan olgunlaşmamız da çok önemli­dir. Duygularımızla yüz yüze gelmeyi başarmak, yal­nızca kendimizinkiler değil başkalarının duygularını yıkıcı olmayan, yardımcı bir tutumla anlamaya çalış­mak hepimizin varmak isteyeceği bir hedef olmalıdır. Kendimizi olduğumuz gibi kabul edebilirsek, ha­reketlerimizin sorumluluğunu taşıyabilir ve gerekti­ği zaman başkalarının gözündeki değerimizi düşür­meden bağışlanmayı isteyebiliriz. Bağımsızlık süreci uzundur, yaşam boyu sürebilir; önemli olan içimizde­ki iyiliği bulup ortaya çıkarmaktır.

Çaba göstermemiz gereken bir başka nokta da kendimize çok yüksek standartlar seçmemektir. Bu­nun gereği yoktur ve gereksiz sıkıntıya neden olabi­lir. Herkes arada sırada ödün verebilir, ağlayabilir, sorunlarını bir dosta açabilir, ya da bağırıp çağırıp rahatlayabilir. Bütün sigortalarınızı attırıp hasta ola­cağınıza böyle yapın.

Felaketler için hazırlıklı olabilirsiniz, bunun ce­vabı da sizdedir kötü bir duruma karşı koyup at­latmayı istemelisiniz. Başedilebilen felaketlerle ken­dinizi çalıştırırsanız, büyüklerinin daha az gerilime neden olduğunu göreceksiniz. Unutmaym ki, ruh sağ­lığınız bir kez bozulursa, normale dönmesi çok zor­dur. Ne var ki, vücudunuz ve zihninizi hemen denet­lemenin iki yolu vardır: Gevşeyin ve geniş, rahat ne­fesler alın.

ALKOL
Kendini iyi hissetmenizi sağlayan her ilaç gibi alkol de bağımlılık yapabilir. Dostlarla birlikte içilen bir kadeh, kolaylıkla sıkıntı ya da gerilimi dağıtmakta, hatta daha ilerde her türlü zorlukta ilk başvurulan sığınak olur. Erken dönemlerde içki içmeyi denetim altına almazsanız, kritik dönemden yalnızca bir adım geride olan tehlikeli döneme girebilirsiniz.
Tehlikeli dönem, alkolden gün geçtikçe daha az etkilendiğiniz ve istenen etkinin oluşması için daha fazla alkol almaya gerek duyduğunuz zaman başlar. Aralıksız içmeye başladığınızda bağımlılık oluşmuştur.
İçkiyi bırakamadığınız, bu konuda verdiğiniz sözleri ve kararları tutamadığınız zaman kritik dönemdesinizdir. Bu dönemde ailenizi ve arkadaşlarınızı ihmal edersiniz, yemenize dikkat etmezsiniz. Kısa zamanda, güne başlayabilmek için sabah ilk iş bir kadeh içmeniz gerekir; akşamı bulmak için de günboyu içersiniz. Artık bu, hastalığa, hatta ölüme sürükleyebilecek bir bağımlılıktır. Daha da ötesi, bir insanı alkolik yapan tek kişi kendisi olmasına rağmen etkileri kendini aşar, evliliklerin yıkılmasına, çocukların yabancılaşmasına, işten çıkarılmaya ve içki içene ya da çevresine ölümcül zararlara neden olur. Alkolizmin vücuttaki etkileri de korkunçtur. Kronik alkoliklerin yüzde 60’ının karaciğerinde yağlanma olurken, yaklaşık yüzde 10’unda karaciğer sirozu vardır. Bu iki durumda da karaciğer gerektiği gibi iş göremez. Siroz öldürücü bir hastalıktır. 1963’ten 1973’e kadar sirozdan ölüm oranı yüzde 30 artmıştır. Alkolün sinir sistemine etkisi de çok yaygın ve yıkıcıdır, ilk belirtiler el ve ayak sinirleri ile ilgili olup el ve ayak parmaklarında karıncalanma ve bacaklarda kramplar biçiminde ortaya çıkar. Karar verme yeteneği azalır; ilk belirtilerden biri mesafe ayarının bozuk olmasıdır, daha sonra el, ayak ve göz arasındaki hareket uyumu bozulur. Son dönemlerde bellek yitimi vardır, beyindeki yıkım kalıcıdır.

İçki içmeyi denetim altına alarak kendimizi ve yakınlarımızı alkolizme giden kaygan yoldan uzak tutmuş oluruz.
— İyi bir ev sahibi olun ve konuklarınıza daha çok alkolsüz içecekler verin.
— Alkolle birlikte eşit miktarda su içmeye çalışın.
— İçtiğiniz aperitif ve likörleri azaltın.
— İçerken bir şeyler yemeye çalışın.
— Başkalarından bir kez daha az için; normalde bir duble isteyeceğiniz içkiden bir tek isteyin; hatta arkadaşlarınızın alaylı sözlerine hedef olmak pahasına da olsa alkolsüz bir şeyler için.
— Evde içki içme konusunda akıllıca bir yaklaşım bularak çocuklarınızı bu doğrultuda eğitin (alkolik kişilerin çocuklarında alkolik olma oranı çok yüksektir).
— Çocuklarınıza her şeyi aşırıya kaçmadan yapmayı öğretin,
— Gebeyseniz çocuğunuza doğmadan önce bir iyilik yapın ve gebeliğiniz boyunca çok az için. Bunu yapmazsanız, bebeğinizi büyük bir tehlikeye atmış olursunuz. Bir Alman profesör alkoliklerin üçte birinin çocuklarının sakat olacağın belirtmiştir. Bunun sizinki olmamasına çalışın.